Hook
Siyah havuç mutfağında sıradan bir kök sebze değil. Kökü koyu, aroması kendine has. Kış sofralarında, şalgam kasede ya da rendelenmiş salatada fark edilir bir tat bırakır.
Çoğu kişi siyah havucu sadece şalgamın ana maddesi sanır. Oysa hem lezzet hem besin açısından ilginç özellikleri var. Bu yazıda sana siyah havucun ne olduğunu, ne faydalar sunduğunu ve mutfakta nasıl değerlendirebileceğini anlatacağım.
Konuya giriş
Siyah havuç, halk arasında şalgam havucu diye de bilinir. Bitkisel özellikleri klasik turuncu havuca benzer; yaprakları parçalı, çiçekleri küçük ve beyazdır. Rengi ona antosiyanin adı verilen pigmenti veren suya çözünen bir bileşik sayesinde ortaya çıkar. Bu pigment, turuncu havucun içindeki bazı bileşiklere göre kat kat daha fazla antioksidan içerir.
Türkiye'de siyah havuç kış sebzesi olarak tüketilir ve özellikle Güneydoğu mutfağında şalgam yapımında kullanılır. Rendelenmiş olarak salatalara renk katar; cezerye gibi yöresel tatlılarda da karşına çıkar. Kendine has aroması var; çiğ veya pişmiş hali farklı notalar verir, bu yüzden kullanım şekli lezzeti belirler.
Detaylar
Siyah havucun öne çıkan bileşiği antosiyanindir. Antosiyaninler suda erir ve güçlü antioksidan özellik gösterir. Antioksidanlar hücreleri oksidatif stresten korur. Yapılan çalışmalarda antosiyaninlerin iltihapla mücadeleye, damar sağlığına ve bazı kanser hücrelerinin büyümesini engellemeye yardımcı olabileceği gözlemlenmiş; yine de kesin tıbbi öneri için doktoruna danışmalısın.
Besin profiline bakınca siyah havucun iyi bir lif kaynağı olduğunu görürsün. C vitamini, bazı B vitaminleri, potasyum ve diğer eser mineraller içerir. Kalori açısından da mütevazıdır; diyetine sebze olarak rahatça ekleyebilirsin. Turuncu havuç beta-karoten yönünden tanınır; siyah havuç ise antosiyanin zenginliğiyle diğer bir besinsel değer sunar.
Siyah havuçtan yapılan sirke de ayrı bir konudur. Sabahları aç karnına bir kaşık siyah havuç sirkesi içmekten söz eden geleneksel alışkanlıklar var; insanlar bunu canlılık ve zindelik hissi ile ilişkilendiriyor. Sirke salata soslarında ve sos tariflerinde de kullanılabilir. Evde yapacağın baz-ölçülerle kolayca sirke hazırlayabilirsin; birkaç hafta mayalanma süresi gerekir ve hijyene dikkat etmelisin.
